French flag speech bubble
logo-climate-express

Home   |   Wie zijn we?   |   Geschiedenis   |   Acties   |   Media   |   Agenda   |   Partners   |   Contact

Climate Express : meer dan 10 jaar klimaatactie

by Marc Alexander.

2009 : Met de trein naar Kopenhagen 

5 december 2009. Van perron 3 in Brussel-Zuid vertrekt een trein vol activisten van allerlei pluimage naar Kopenhagen. Een supergemotiveerde en zeer hoopvolle groep, vastberaden om de 15de klimaattop  onder druk te zetten: we willen dat eindelijk werk gemaakt wordt van een sociaal klimaatbeleid. Naast milieuactivisten zitten ook talrijke wetenschappers en politici op de trein. De trein als vervoermiddel was een bewuste keuze, tijdens de reis wordt zelfs een heus congres georganiseerd rond “duurzame mobiliteit”. De reis en heel de mobilisatie verliepen goed en voelden aan als geslaagd, maar de klimaattop zelf werd een “klimaatflop”. Gevolg: diepe ontgoocheling en veel ontmoediging. Ook duidelijk voelbaar binnen Klimaat en Sociale Rechtvaardigheid, de initiatiefnemer van de trein. Gedurende meerdere jaren is het stil aan het klimaat-actie-front. Tot in 2013….

2013 : Op naar Warschau 

Een groep jongeren, vooral studenten uit het Gentse, melden zich aan bij Klimaat en Sociale Rechtvaardigheid. De discussies over een nieuw initiatief laaien hoog op. Tot de jongeren beslissen zelf de kar te trekken. “Doen, niet discussiëren!” De trein naar Warschau is geboren. Op 15/11/2013 om twee uur in de namiddag wordt hij toepasselijk op het vertrekbord in Brussel-Zuid aangekondigd als “Climate Express”. En dat is ook de naam van de organisatie geworden.  Na een lange reis van 40 uur komen we in de Poolse hoofdstad Warschau. Daar vindt de 19de klimaattop plaats, kortweg COP19. Ook deze keer zijn de wagons gevuld met een waaier aan organisaties, samen rond één centrale eis: een snel, grondig en sociaal rechtvaardig klimaatbeleid.

2014 : Met 10.000 naar Parijs! 

2014 wordt een bezinningsjaar. Brainstormsessies. Plannen wikken en wegen. En ja, dan ontstaat een erg ambitieus plan: 10.000 mensen mobiliseren voor Parijs, voor de cruciale 21ste klimaattop van december 2015. We willen Parijs op heel diverse manieren “bestormen” en er wordt geopteerd voor zo groen mogelijke mobiliteit. Het strijdplan: drie treinen inleggen, 100 bussen, een fietskaravaan, en allerlei andere creatieve of gekke manieren om er te geraken. De mobilisatie loopt als een trein… Tot de aanslagen in Parijs roet in het eten gooien.

2015 : Het klimaatakkoord van Parijs 

Parijs wordt een bezette stad, met uitgaans- en samenscholingsverbod. De fietstocht gaat nog door, in barre winteromstandigheden, maar treinen en bussen worden noodgedwongen afgeblazen. De maandenlange voorbereiding gaat in de prullenmand en er wordt inderhaast geschakeld naar “plan B”: drie actieweekends tijdens de klimaattop. In het eerste weekend vinden op heel wat plaatsen in België geïmproviseerde betogingen en andere protestacties plaats, met vele duizenden deelnemers. Tijdens het tweede weekend is er de tot dan grootste klimaatbetoging, in Oostende, met 14.000 manifestanten. Een groot rood lint op het strand beeldt de stijgende zeespiegel uit, én tegelijk de wil om ons niet zomaar te laten verzuipen. Tijdens het laatste weekend vertrekken enkele Belgische bussen met Climate Expressers naar Parijs: er worden geweldloze acties van burgerlijke ongehoorzaamheid in elkaar gestoken. Uiteindelijk is er toch een belangrijke betoging in Parijs, met 15.000 activisten uit alle windstreken. En de dag nadien organiseert Climate Express een protestactie aan de Belgische ambassade, tot grote nervositeit van de Parijse gendarmerie.

Op de vooravond van deze prikactie bereiken de 195 landen van COP21 een klimaatakkoord 2015. Het Akkoord van Parijs is geboren. Velen ervaren het als een grote opluchting. Maar er komen ook ernstige kritieken vanuit Climate Express en anderen. Het is overwegend een politiek compromis, te weinig gebaseerd op klimaatwetenschap. De ambities zijn ronduit onvoldoende, zowel naar inhoud als naar timing. Bovendien is het een tandeloos akkoord, zonder sanctiemechanismen. Te veel is gebaseerd op vrijwilligheid. En sociale rechtvaardigheid tussen en binnen landen is zo mogelijk nog zwakker opgenomen in de tekst. Voor ons staat of valt een snel klimaatbeleid met rechtvaardige en fundamentele herverdeling van de financiële middelen.

2016 : Climate Express stuwt het verzet 

Climate Express besluit dan ook dat massale acties voor een daadkrachtig en rechtvaardig klimaatbeleid meer dan ooit nodig blijven. Daarom organiseert Climate Express in de jaren na dit Parijs- Akkoord, in samenwerking met de Klimaatcoalitie, bijna elk jaar opnieuw massa-acties. Ze bouwt ook een eigen visie, missie en eisen uit, op maat van haar evaluatie van het ontoereikende Akkoord van Parijs. In 2016 is er een beperkte actie die het gebrekkige Vlaamse klimaatbeleid op de korrel neemt. En vanaf 2017 zijn er jaarlijks grote acties. Een geslaagde fietstocht met 350 deelnemers in het najaar van 2017 brengt ons naar Bonn, waar we een grote internationale betoging vervoegen. En het absolute hoogtepunt komt in 2018, wanneer een massale mars op 2 december 2018 een kleine 100.000 mensen op de been brengt.

2019 : Massaal jongerenprotest diversifieert de klimaatstrijd 

De aanvankelijk individuele klimaatstaking van Greta Thunberg brengt wereldwijd jongeren in beweging voor het klimaat. In België nemen scholierenstakingen en betogingen snel een steeds hogere vlucht. Youth4Climate is geboren. Bovendien ontstaan of groeien nieuwe en frisse actiegroepen, zoals Extinction Rebellion, Rise4Climate, Students4Climate, Teachers4Climate,… Het voorjaar 2019 wordt een aaneenrijging van kleine en grote acties. In het najaar van 2019 organiseert Climate Express met de Klimaatcoalitie een mensenketting rondom politiek Brussel.

Wordt onze beweging gerecupereerd? 

Er komen ook kapers op de kust. Er ontstaat een anti-reflex, vooral vanuit conservatieve en (extreem) rechtse hoek. Waar klimaatbeleid van traditionele partijen mensen met een laag inkomen soms in de kou laat staan, pogen platvloerse populisten stemmen te winnen door net die groepen op te zetten tegen “veel te dure nutteloze klimaatmaatregelen”. Bepaalde industriële lobby’s proberen garen te spinnen uit de klimaatbeweging, en vermommen zich als wolven in klimaat-schaapsvacht om hun belangen veilig te stellen. Twee belangrijke voorbeelden zijn de fossiele gaslobby (die zichzelf trakteert op het greenwashinglabel van “natuurlijk” gas), en zo mogelijk nog agressiever: de economische en militaire nucleaire lobby. Beide proberen met hoogst misleidende propaganda het klimaatbeleid te recupereren en te doen ontsporen.  

2020 : Corona gooit roet in het eten 

En dan komt Corona. 2020 wordt een aartsmoeilijk jaar, op alle vlakken. Ook voor de klimaatbeweging, die verstoken blijft van haar vertrouwde actiemethoden. Climate Express is geen uitzondering. Het wordt moeizaam zoeken tijdens de lockdown, hoe acties toch mogelijk zijn. We komen niet veel verder dan een zeer bescheiden symbolische actie, origineel weliswaar, met de steenmannetjes. Die loopt echter op een sisser af: Covid lijkt alles en iedereen lam te leggen. Verder dan deelname aan symbolische acties geraken we niet.

Ride The Tide 2021 & 2022

Ondertussen is het hele team, op een enkele uitzondering na, zo goed als volledig vernieuwd. In 2021 lijken enkele openingen te komen, waardoor actievoeren weer voorzichtig mogelijk wordt. Vanaf dan beraadslagen we welke actie we zullen doen. Gezien het landschap van klimaatorganisaties grondig veranderd is sinds het najaar van 2018, besluiten we niet langer de grote klimaatmarsen te trekken. Daartoe is onze organisatie ook te klein geworden. We besluiten om ons te concentreren op waar we sterk in zijn, namelijk het organiseren van een klimaatfietstocht. Het idee om een klimaatfietstocht te organiseren langs de toekomstige overstromingslijn is geboren. Met een beperktere maar enthousiaste ploeg zetten we een tocht op poten die in oktober 2021 in Poperinge, bij de Frans-Belgische grens vertrekt, om te eindigen in Antwerpen. De dag erna vervoegen we de klimaatmars in Brussel. In 2022 volgt een tweede editie met een nog beperktere ploeg. Toch werkt het concept aanstekelijk, want na de tocht van 2022 verdubbelt het aantal vrijwilligers.

RTT 3.0 : Een opsteker 

De derde Ride The Tide, kortweg RTT, in oktober 2023 wordt de meest talrijke en succesvolle. We vertrekken terug aan de Franse grens, op de markt van Poperinge, waar meer dan 700 leerlingen, tientallen buurtbewoners en een gelegenheidsorkestje het startevent animeren. Onderweg ontmoeten we scholieren, gemeentelijke en andere organisaties uit het middenveld. Niet minder dan drie regionale TV-zenders volgen ons vanuit West- door Oost-Vlaanderen naar Antwerpen. Onder een zalige, maar tegelijk onrustwekkend warme najaarszon komen we op 8 oktober opnieuw in Antwerpen aan. Lichte rugwind en 25° betekende heel aangenaam fietsweer in oktober maar onderstreept tegelijk ook de reden waarom we deze actie doen.

Follow us @ Facebook  |  Twitter  |  Instagram  |  Flickr  |  Youtube